صعيد يعنى خاك ، و بعضى گفته‌اند : سطح زمين ، و عدّه اى ديگر گفته‌اند صعيد زمين گرد و خاكى است . مجمع : زجّاج گفت : سراغ ندارم كسى از علماى لغت مخالف باشد در اينكه معنى صعيد وجه الارض است ، و مطابق اين معنى است عقيده ى علماى شيعه كه تيمّم بر سنگ را جايز مىدانند اگرچه خاك بر آن نباشد ( مقصود از وجه الارض سطح ظاهر زمين است ) . تنوير المقباس ابن عبّاس : يعنى آهنگ خاك پاكيزه نمائيد . ابو الفتوح : آنچه تيمّم به آن جايز است زمين و آنچه بتوان نام زمين بر او گذارد از خاك و سنگ و كلوخ ، و در آن چهار قول است : 1 - ابو حنيفه و شيعه لازم نمىدانند كه از گرد و خاك زمين چيزى بدست بچسبد ولى بر پاره اى چيزهاى زمينى مانند گچ و آهك و سنگهاى قيمتى نرم او تيمّم را جايز مىداند ، و ما جايز نمىدانيم ، و بر نرمه ى طلا و نقره و ديگر فلزّات هيچكدام جايز نمىدانيم . 2 - مذهب مالك است كه هر چه پيوسته به زمين باشد تيمّم بر آن درست است اگرچه درخت باشد يا مواد معدنى . 3 - رأى اوزاعىّ و ثورى است كه بر زمين و آنچه روى زمين است مىتوان تيمّم كرد مانند درخت و سنگ و خاك و برف و يخ . 4 - شافعى معتقد شده است كه فقطَّ بايد به خاك تيمّم كرد مشروط به اين كه آن خاك قابل چسبيدن بدست و غبار مانند باشد . « طيّبا » طبرى : در معنى اين كلمه اختلاف است : 1 - بعضى گفته‌اند يعنى حلال باشد ، 2 - ابن جريج گفت : معنى اين كلمه را از عطا پرسيدم ، گفت : يعنى آنچه در دور و بر تو است ، گفتم : زمين خاكى كه مسيل و پر سنگ و ريگ نباشد براى تيمّم كافى است ؟ گفت : بلى . فخر : واحدى گفته است يعنى زمين قابل كشت باشد و شوره و بىگياه نباشد .